به نام خدا
كودكان،خشونت ونقش خانواده
رفتارهاي خشونت آميزوضدّاجتماعي درابتداازكانون خانواده ودرنتيجه تعاملات غلط وفشارآوروتنبيهي والدين
واولياء ،نبودن نظم وقاعده ووجودالگوهاومباني تربيتي غلط آشكارمي شودوازاينجاست كه اين گونه رفتارهابه محيط
مدرسه واجتماع سرايت كرده ودرنتيجه منجربه كم علاقه شدن نسبت به يادگيري ودرنهايت شكست تحصيلي مي
شود.ازطرف ديگرنگرش منفي معلّمان يارفتاركاملاً منفعلانه آنها نسبت به اين كودكان وضع رابدترنموده
ومعمولاًدانش آموزازمحيط مدرسه رانده شده ودرنهايت به گروههاي منحرف مي پيوندد.
شايدعدّه اي ازوالدين ويامربيّان به مسئله خشونت ورفتارخشونت آميزكودكان توجّه نداشته باشندوحتّي عدّه اي
بحث دراين باره رابيهوده تلقي نموده وبه دليل مبتلا نبودن فرزندان آنان بااين مسائل به طوركلي به اين مبحث نمي
پردازند.ولي بايدگفت:خشونت ورفتارخشن دركودكان مبتلا به تمام گروه ها وجوامع بوده وچه بسا كودكان ما
ناخودآگاه خودقرباني اين گونه خشونتها شونديادرمسيرداشتن رفتارخشونت آميزقرارگيرند،كه شايدقبلاً براي آنهاسابقه
اي نداشته است.لذااجراي برنامه هاي تربيتي قبل از شدّت يافتن ياحداقل ايجادشدن اين رفتارهاالزامي است.
درعلوم مختلف خشونت ورفتارضدّاجتماعي،باعناوين مختلف بيان گرديده است.وهريك ازعلوم مختلفه بانگاهي
خاص به آن نظرداشته اند.
درعلوم رفتاري وروانشناسي خشونت ازديدگاهي بررسي شده كه باعلوم اجتماعي يافلسفه ياعلوم قضايي وجنايي
متفاوت بوده است.
عدّه اي براي خشونت ورفتارضدّاجتماعي علل ارثي وژنتيكي وعدّه اي ديگرعوامل محيطي واجتماعي راباعث
اين گونه رفتارها مي دانند.درحالي كه عدّه اي بي اعتقادي خانواده هاوافراد را زمينه سازخشونت مي دانند.
عدّه اي به كودكان خشن ازديدگاه بيماريامجرم ياداراي مسئوليّت كيفري يافاقد مسئوليّت كيفري نگاه مي كنند.
درنهايت بايدبه اين جمع بندي رسيدكه خشونت،عملي صدمه زننده به روان ياتماميّت جسمي افرادجامعه است كه
فردبراي پيشبرد اهداف حق ياناحقّ خودانجام مي دهدودرشكل هاي زيربروزپيدامي كند:
۱- خشونت جسماني(فيزيكي)كه عليه تماميّت جسماني ديگران بكارگرفته مي شود.همانند ضرب وجرح- قتل
٢- خشونت رواني(دادوفرياد- تحقيرديگران – دشنام – تهديد – ايجادهراس)
۳- خشونت اجتماعي مثل(خشونت عليه امنيّت ملّي – نشراكاذيب – بمب گذاري – جاسوسي)
۴- خشونت اقتصادي مثل(تخريب اموال اعم ازعمومي وخصوصي- سرقت – كلاهبرداري)
البتّه لازم به ذكراست كه اشكال مختلفه فوق الذكر بعضاً داراي ماهيّت مشابه يكديگرهستند،مثلاً اشاعه ي اكاذيب
ممكن است باخشونت رواني نيز عجين باشدونتوان مرزوحدودوثغورآن رادقيقاً تعيين نمود.
خلاصه آنكه آنچه موردبحث ما دراين مقاله ومقاله هاي ديگراست خشونت درخانواده ، مدرسه ومحيط اجتماع است
كه زمينه هاي آن رابايد دردوره ي كودكي ونوجواني يافت وجهت اصلاح اين رفتارها دراين دوران كوشيدو
راهكارهايي ارائه نمودتاحتّي المقدورنوبت به راهكارهاي اجتماعي ياقضايي وحقوقي نرسد.چه آنكه اصولاً
راهكارهاي اجتماعي جامعه يانهادهاي قضايي وپليسي بيشترجنبه ي مجازات گونه ازنوع ارعاب – تهديد – حبس –
جريمه – تعليق – محروميّت ازحقوق اجتماعي – اقدامات تاميني وتربيتي - اعدام وغيره داردكه نوعي برخوردبااين
رفتارهاست نه درمان صرف،هرچند دراين گونه مجازات هانوعي درمان ، پيشگيري وتربيّت براي بزهكاران
ياسايرافراد جامعه نيزوجود دارد.
لذاسعي برآن مي باشد كه درمقالات بعدي محوربحث راجع به خشونت ورفتارخشن در دوران كودكي ونوجواني
بوده وسعي برارائه ي راهكارهاي اصلاحي مي باشد.
بطوركلي جرائم ارتكابي اطفال ونوجوانان برچنددسته تقسيم مي شوند:
الف: جرائم برضداشخاص{ ۱- ايرادضرب وجرح ٢- اعمال منافي عفت}
ب: جرائم برضداموال { ۱- سرقت ٢- خرابكاري وايجاد خسارات مالي }
ج: جرائم برضدّنظم عمومي { ۱- اعتيادبه موّادمختلفه ٢- گدايي و ولگردي ماده ۷۱٢ قانون مجازات اسلامي
۳- بدحجابي ماده ۶۳۸ قانون مجازات اسلامي ۴- موسيقي مبتذل ماده ۶۳۸ قانون مجازات اسلامي ۵- برگزاري
وشركت درمجالس لهو ولعب }
درقسمت"ج"بند۳و۴و۵جزء جرائم منكراتي است.
البته درتقسيم بندي فوق ازنظربعضي ازجرم شناسان وحقوقدانان تفاوتهايي وجودداردوممكن است.پاره اي ازجرائم
فوق رادر دايره جرائم نياوردندياآنهارادريكديگرادغام نمايند.ممكن است پاره ايي ازآنهااعمال منافي عفت راجزء
جرائم برضدّنظم عمومي بياورندوياشايدبتوان درضمير بسياري ازجرائم وجنايات مثل قتل – سرقت وآتش سوزي
به وجودانگيزه هاي جنسي نيزدست يافت.ولي به هرحال تمام حقوقدانان وجرم شناسان جرائم ارتكابي اطفال رادر
همين تقسيم بندي هامحدود مي كنند.
بايدگفت كيفيت جرائم ارتكابي فوق الذكردراطفال ونوجوانان جاي بحث بسيارطولاني داردكه درحوصله اين مقاله
نيست.اصولاًسرقت ياقتل ياسايرجرائم ارتكابي توسط كودكان باافرادبزرگسال فرق دارد.انگيزه هاوروش هاي آنان
باسايرافرادتفاوت دارد.
آنچه اهميّت دارد وبايددراين زمينه به آن پرداخت عوامل بزهكاري وخشونت دراطفال ونوجوانان است.
« علل وعوامل ارتقاب بزه دراطفال ونوجوانان »
شناختن شخصيّت كودك ونوجوانان بزهكاروپي بردن به علل وعوامل ارتقاب جرم ازمهمترين وظايف دادرسي
( قاضي )دادگاه اطفال است.لذااصولاً قضاتي جهت رسيدگي به اين پرونده هاگمارده مي شوندكه باروان شناسي
ورفتارشناسي كودكان ونوجوانان آشناباشندزيراتنهاتوجّه به عملي كه ازكودك سرزده بدون توجّه به شخصيّت او
كاري عبث وبيهوده مي باشد.
آنچه درزيرمجموعه شخصيّت واوضاع رواني كودك قرارمي گيرد،مجموعه ايي است ازمحيط داخلي رحمي – رشد
ونموجنين – خانواده ( والدين )محيط جامعه – فرهنگ جامعه – ناراحتي هاي رواني – بيماري هاي جسمي – عفوني
ومغزي – وضع اجتماعي واقتصادي و...........
يك جرم شناس كودك ويا قاضي دادگاه اطفال بايد به تمام موارد شخصيّتي وزمينه هاي شكل گيري شخصيّت كودك
توجّه نمايدتابتواندبازتابي درخوروشايسته وعادلانه باطفل بزهكارداشته باشد.چه بساقصوردراين زمينه عواقب بسيار
بدو وخيمي ببارخواهدآوردكه هيچگاه قابل جبران نباشد.
باتوجّه به مطالب فوق وبه منظورتسهيل درمطالعه علل بزهكاري اطفال ونوجوانان ،عوامل مزبوررادرچندگروه كلي
مي توان بررسي كرد.
۱- علل مربوط به شخص طفل بزهكار:
◄ عوامل وراثتي
◄ عوامل مربوط به ساختمان بدن
◄ اختلالات غدد
◄ ناراحتي هاي روان – بيماري هاي جسمي – عفوني – مغزي
٢- علل مربوط به جامعه – فرهنگ وتعليم وتربيّت
◄ تأثيرات ناشي ازمحيط خانوادگي
◄تأثيرات ناشي ازوضع اجتماعي
◄ تأثيرات ناشي ازوضع اقتصادي
◄ تأثيرات ناشي ازوضع فرهنگي و....
۱- وراثت
يكي ازعوامل مهم كه شخصيّت افرادراتحت تأثيرخودقرارداده وموردتوجّه علماي جرم شناسي نيزواقع شده عوامل
ارثي است؛انسان تنهاازلحاظ شباهت هاي ظاهري وارث اجدادوبستگان خودنيست بلكه ازنظرفردي نيزممكن است
و ارث استعدادها – خلق وخوهاي بدوخوب اَسلاف(گذشتگان) ونياكان خودنيزباشد.
دسته اي ازعوامل ارثي مربوط به اختلالات كروموزومي است. مهمترين اختلالات كروموزومي رامي توان به
ترتيب زيرعنوان كرد:
الف: منگوليسم ( سندوم داون )
اين بيماري يك نوع حادثه درنطفه گيري است وبه طوركلي بايدگفت كه اين اتّفاق بيشتردرزنان مسن كه باردار
مي شوندرخ مي دهد.اين افراد داراي ضعف قواي دماغي – عدم رشد ،عقب ماندگي ونقص رواني درطول حيات
هستند.
ب: سندرم تُرنر
اين بيماري مختص زنان است ولي گاهي درمردان نيزديده مي شود.زنان مبتلا به اين بيماري بسياركوچك اندام و
عقب افتاده بوده وازنظرجنسي نامتعادل هستند؛اين بيماري نتيجه نوعي ازاختلالات كروموزومي است.
ج: سندروم كلاين فلتر
اينگونه افرادازنظرجسمي دچارحالت خواجگي مخصوص بوده ومعدل هوشي آنها٩/۸۳ درصداست؛اين افرادقد دراز-
موي كم ولگن پهن ترازحالت عادي دارند وداراي عقب ماندگي شديدوداراي خصوصياتي نظيركودني – خرفتي –
افسردگي – انزواطلبي – وسواس وعدم سازگاري هستند.
جرائم مربوط به اين گروه افرادبيشترجرائم جنسي – آدمكشي ودزدي است.تحقيقات نشان داده كه قريب۳/۱ ازاين
افرادجزء بزهكاران هستند.
د: زنان داراي كروموزوم اضافي ( مافوق زن )
اين زنان داراي يك كروموزوم اضافي X مي باشند.علائم جسماني ورواني اين قبيل زنان كوتاهي قد – كوچكي بدن –
غيرعادي بودن اعضاء – ضعف – اختلالات ذهني ورواني – حالت جنون ورفتارهاي غيرعادي كه تاسرحد حوادث
جنايي آنان را مي كشد.
ﻫ: مردان داراي كروموزوم اضافي ( اَبَرمرد )
اين مردان داراي يك كروموزوم اضافي Y هستند. ويژگي هاي اين افرادعبارت است از: قدبسياربلند – طاسي
زودرس – نزديك بيني عميق ؛اين افراد سريع دست به جرم وجنايت مي زنندومعمولاً جرم دزدي بيشترين جرائم
آنهاست.
٢- عوامل ذاتي غيرارثي
الف: عوامل مربوط به دوران بارداري
يكي ازعوامل مهم سنّ مادراست.مادران كمتراز٢۰ سال وبيشتراز۳۵ سال به احتمال زيادفرزنداني عقب مانده و
منگوليسم به دنيامي آورند. عامل ديگرسوء تغذيه مي باشد.كمبودانواع ويتامين ها،كلسيم ،فسفروازنظراسلام غذاي
ناپاك وحرام تأثيرات بسزايي دركودكان ايجادمي كند.عوامل ديگر عبارتنداز:تأثيرات داروهاي شيميايي – موادّ
راديواكتيو – موادّ الكلي – موادّ مخدر- بيماري هاي مادردردوران بارداري همچون ايدز – سرخك – سوزاك وغيره
هم چنين حالات هيجاني وعاطفي مادرهمانند اندوه – تأسّف ازآبستن شدن – ترس ازدختردارشدن وافسردگي مي باشد.
ب: عوامل مربوط به دوران زايمان
استفاده ازداروهاي بيهوشي – بكارگيري انبرقابلگي – ضربه هاي وارده برجمجمه وبه طوركلي وجود زايمان هاي
بسيارسخت كه اثرات بسيارمخربي برساختارجسمي وذهني كودك باقي خواهدگذاشت.
۳- اختلالات رواني
پيدايش پديده هاي جنايي رانبايدمنحصربه عوامل فيزيكي وزيستي نمود بلكه بايستي باعوامل رواني توأم گردد و
مجموعاً شخص وادار به ارتكاب جرم گردد.
اين اختلالات رواني دراطفال ونوجوانان ممكن است ارثي يادراثر بيماريهاي واگير عارض گردد.
ازطرف ديگراين اختلالات متنوع بوده ودريك سطح نمي باشدودرسطوح مختلف علائم ونشانه هاي خاص خودرا
دارند.به طوركلي اينها به ۳ دسته تقسيم مي شوند:
* ( كانا ) ياكورذهن: بابهره هوشي كمتراز٢۵ كه شديدترين درجه كم هوشي رانشان مي دهند.اينها عقب مانده تراز
آن هستندكه حتّي ازخودمواظبت كنند،حتّي به تنهايي نمي توانند غذابخورند.اصولاً قادربه ابرازاحساسات نيستند.
(( اين گروه بيشترمورد سوء استفاده هاي جنسي قرار مي گيرند.))
* ( كا ليو ) ياكند ذهن: بابهره هوشي بين ٢۶ تا۵۰ (متوسط) ؛ تاحدودي مي توان به آنها آموزش دادهرچندقادربه
تحصيل ويادگرفتن درس ومشق نيستند.اينها معمولاً شادوخوشحال هستندوتقريباً براي ديگران دوست داشتني هستندو
ارزش مهرومحبّت رادرك مي كنند.
* ( كودنها ) بابهره هوشي ۵۱ تا۷۰ ، اين گروه قابليّت آموزش بيشتري دارندوقادربه انجام برخي كارهاي ساده و
برخي مسئوليّت هاهستند.هرچندتوان تجزيه وتحليل مطالب راندارند.
بايدبه طوركلي گفت كه اطفال كم هوش وعقب افتاده ؛داراي شخصيّتي تلقين پذيربوده وحركات غيرارادي دارند.
وبالنتيجه تحت تأثيرعوامل مختلف ديگرمرتكب جرم مي شوندونسبت به تحريكات جنسي يارفتارخشونت آميزواكنش
نشان مي دهند.
تحقيقات نشان داده كه اكثراعضاي باند نوجوانان وجوانان مبتلا به اختلالات رواني وبدين علّت تابع اوامررئيس
باندقرارمي گيرندومرتكب جرم مي شوند.
درتحقيقات علمي وتخصصي سازمان زندانها واقدامات تأمين وتربيتي كشوردر ديماه ۱۳۷۸ آمده كه تعدادافرادي
كه دربين مبتلايان به ناتواني هاي يادگيري به بزهكاري كشانده مي شوند.درمقايسه بابزهكاران عادي بيشتراست و
حدود٩ تا ۵/۳۶ درصدازكودكان باناتواني هاي يادگيري به بزهكاري گرايش پيدامي كنند.
عوامل بزه زاي خارجي
۱- مشكلات ناشي از زندگي خانوادگي
الف: آلودگي هاي خانواده ( * عدم تعادل درخانواده * اعتياداعضاي خانواده )
ب: ناسازگاري درخانواده ( * تقليدپذيري * كمبودمحبّت * اختلالات خانوادگي )
ج: قيودخانوادگي ( * ديدگاههاي فرهنگي * اشتغال به كارمادر * عدم حضورپدر )
د: فقدان والدين ( * فوت والدين * طلاق وجدايي والدين )
٢- مشكلات ناشي ازعوامل اجتماعي
الف: محيط فرهنگي
ب: محيط طبيعي
ج: محيط اقتصادي
۳- تأثيروسايل ارتباط جمعي
الف: سينما وتلويزيون
ب: مطبوعات ونشريّات
ج: ويدئو
د: اينترنت
بحث ازعوامل بزه زاي خارجي (محيطي) بحثي بسيارمفصل وطولاني است كه ازحوصله اين مقاله خارج است ولي
به طوركلي مي توان آن رابه عوامل ومشكلات ناشي ازروابط خانوادگي - مشكلات اجتماعي – تأثير روزافزون
سينما – تلويزيون – اينترنت( وسايل ارتباط جمعي) – عدم تعادل درسطح خانواده ها – هم سطح نبودن والدين –
اعتيادوالدين – ناسازگاري والدين وبه دنبال آن تقليدپذيري كودكان ازرفتاروالدين – كمبودمحبّت ازجانب والدين
قيودو وابستگي هاي خانوادگي به پاره ايي ازمسائل فرهنگي وگاه افراط وتفريط دراجراي اين قيود پرداختن به
جنبه هاي صرف مادي واقتصادي خانواده وكارشبانه روزي والدين وغفلت ازفرزندان وعدم حضوروالدين درميان
بچّه ها – فوت والدين يايكي ازآنها طلاق وجدايي عاطفي يافيزيكي والدين – جبرهاي محيط طبيعي واقليمي ( گرما
وسرما) – محيط اقتصادي نامطلوب
راههاي جلوگيري ازبزهكاري اطفال ونوجوانان
ريشه كن ساختن قطعي بزهكاري اطفال ونوجوانان كاري است بس دشوار وحتّي غيرممكن ،بااين وجود روش هايي
وجوددارد كه با استفاده ازان مي توان ارتكاب جرائم اطفال ونوجوانان رابه نحومحسوس تقليل داد وازگسترش روز
افزون آن جلوگيري نمود.قبل ازآنكه اجتماع بخواهد تاوان عظيم آن رابپردازد درمورد ضرورت مبارزه باجرائم
اطفال هيچ اختلافي بين محققّين وجودندارد.تنها اختلاف مربوط به راه مبارزات واين كه آياراه مبارزه صرفاً منحصر
به مجازات است يابايدراههاي ديگرراهم پيش بيني نمودقرنهاست كه دولتها راه مبارزه بابزهكاري رادربرقراري
مجازات ياتشديدمجازات دانسته اندولي اين سياست كيفري به هيچ وجه ازميزان وتعدادجرائم نكاسته است.
دراواخرقرن ۱٩ "آنريكوفري" دانشمند جرم شناس ايتاليايي باپيشنهادتدابيرديگري به جاي مجازات معتقدبودكه
براي دفاع ازجامعه درقبال بزهكاري واعتلاء سطح اخلاقي مردم ، كوچكترين وسايل واقدامات جلوگيري هزاران بار
بهترازوضع وتدوين قوانين جزايي شديد است.
دولت فرانسه درسال ۱٩۷۶ دراين راستااقداماتي مفيدانجام دادازطرفي ديگرسازمان ملل متحد سال ۱٩۷٩ را در
سراسرجهان " سال جهاني كودك " معين واز دول عضوخواسته تاموجبات آموزش وپرورش كودكان وحفظ بهداشت
وسلامت آنان وتوجّه به حقوق وشخصيّت اخلاقي كودكان رافراهم سازند.
درمهرماه ۱۳۶٩ ( ۱٩٩۰ م ) بيش ازيكصدوپنجاه تن ازسران سياسي كشورها ويانمايندگان بلندپايه بارديگر باهدف
بهبود وضعيّت كودكان دردهه پايان قرن بيست درمقراصلي سازمان ملل گردآمدند.اين اجلاس منجربه امضاء
اعلاميه جهاني بقاء رشدوحمايت ازكودكان در دهه ٩۰ شد.
درپايان بايدبه اين نكته اشاره كردكه " مجرم كسي است كه داراي ظرفيّت وموقعيّت كيفري بوده ودرموقعيّت خاص
مرتكب جرم مي شود."لذاطبق اين تعريف بايدابتدااين موقعيّت هاوظرفيّتها رابراي مجرم ازبين برد يابه حداقل رساند.
طرق پيشگيري ازارتكاب بزه (جرم) دراطفال ونوجوانان
۱- مقررات مربوط به قبل ازتولد طفل : بايد سيستم مراقبت طبي وپزشكي راآنچنان گسترش دادكه ازايجادوتولدطفل
غيرعادي و" آنورمال " جلوگيري شود.لذامي بايست به اين مسائل توجّه داشت:
الف: مبارزه جدي وقاطع عليه امراض خطرناكي چون سل ، سيفليس ، سوزاك ، سرخك ، ديفتري وناراحتي هاي
رواني ارثي ازطرف دستگاههاي بهداشت.
ب: جلوگيري ازمصرف پاره ايي ازقرصهاي ضدّ آبستني كه براي حيات جنين خطرناك است وبه جهت پاره ايي از
تركيبات شيميايي خاص موجب اختلالات رواني يانقايص جسماني دراطفال مي شود.
ج: تصويب قوانين محكم وقاطع جهت برخورد باسقط جنين وشروع واقدام به آن (( بجزمواردخاص وضروري
به دستوروتصويب پزشك )) مثل مواد ۶٢٢ تا ۶٢۴ قانون مجازات اسلامي
د: پرهيزاز انجام كارهاي سخت ونامتناسب توسط مادران باردار
ﻫ: داشتن تغذيه مناسب ، داشتن تفريح واستراحت كافي ، پرهيز ازتنش ها وناراحتي هاي روحي
و: پرهيزازاستعمال موادمخدّر ومشروبات الكلي در دوران حمل توسط مادران باردار
ز: پرهيزازازدواج بامعتادان به موادّمخدره ومشروبات الكلي ( زن ومرد)
٢- مقررات مربوط به بعدازتولدطفل
الف: ايجادمحيطي آرام وسالم درخانواده
◄برقراري دوستي وتفاهم بين والدين
◄ همبازي شدن باكودكان ونوجوانان براي لذّت بردن آنها ، بيان احساسات ، تجربه آموزي ، آموزش نظم وانضباط
◄ پرهيز ازرقابت درجلب محبّت فرزندان توسط والدين
◄ عدم ايجادناسازگاري درمحيط خانواده
◄ عدم پرخاشگري والدين نسبت به خوديانسبت به فرزندان
◄ پرورش حس اعتمادبه نفس دركودكان ونوجوانان وپرهيزازجلوه دادن نقاط ضعف
◄ حفظ شخصيّت فرزندان ( دادن كرامت نفس به كودكان ) وپرهيزازاهانت ،تحقير، سركوفت زدن ، زياده روي در
تذكّر، نصيحت درحضورديگران ،ايجادفرهنگ عذرخواهي ازيكديگر
◄ مشورت بافرزندان ( بالاخص نوجوانان ) جهت پرورش تفكر وروش فكركردن ودادن اعتمادبه نفس به آنها و
ايجاد صميميّت وهمدلي
◄ ابرازمهرومحبّت به فرزندان وپرهيز ازافراط دراين زمينه ( زياده روي )
◄ تأمين مسكن مناسب وايجاداتاق هاي مناسب وزيبا وشادومفرح براي فرزندان
◄ جلوگيري ازتحريك جنسي فرزندان ودادن اطلاعات اوليّه مراجع به اين مسائل توسط والدين قبل ازاينكه ازديگران
بشنود.
◄ پرهيز ازبي بندوباري در روابط زن ومرد درمحيط خانواده وفاميل
◄ پرهيزازتماشاي فيلم هاي زيانبارومخرب وتحريك كننده
◄ تأمين نيازهاي مادي ومعنوي كودكان ونوجوانان ( تغذيه ، پوشاك ، تفريحات مناسب وتحصيل و......)
◄ تأمين آموزش وپرورش مناسب (مدرسه وكلاس)به عنوان يك راه وكنترل اجتماعي ، نظم دهنده به رفتار، كشف
وپرورش استعدادها،ايجادانگيزه تحصيلي ، ايجادمحيط هاي ورزشي مناسب
◄ استفاده صحيح ، بهينه وكاربردي اياّم تعطيلات تابستاني
◄ توجّه به نقش معلّم وآموزگار(بهادادن به شخصيّت معلّم توسط والدين وفرزندانشان ، توجّه دولت به وضع معيشتي
معلّمين،پرهيزازبكارگيري معلّمين درمشاغل ديگرباايجادامنيّت شغلي ورفاه نسبي ، بكارگيري معلّمين دلسوزومجرّب
◄ وجودرابطه ي مستمرونزديك اولياء خانه بامربيّان مدرسه
◄ بكارگيري به موقع تشويق وتنبيه جهت بيداري وآگاه نمودن دانش آموزبراي نشان دادن نقاط قوّت وضعف نه
انتقام گيري ومجازات او
◄ نظارت وكنترل اصولي وعالمانه بررفت وآمدهاي كودك ونوجوان وارتباط بادوستانش
به اميد داشتن جوانان ونوجوانان فعّال ، بانشاط وخانواده هايي سرشارازمعنويّت ، همدلي ومهرباني وجامعه ايي
بارور، پويا وروبه پيشرفت درهمه ي زمينه هاي انساني ، فرهنگي ، اجتماعي واقتصادي
"ومن الله التوفيق وعليه التكلان"
دکترحسینعلی توانگر
منابع
۱. بزهكاري اطفال ونوجوانان – دكترهوشنگ شامبياتي
٢. پيشگيري ازرفتارمخاطره آميزدرجوانان ونوجوانان – قربانعلي قطبي
۳. مجرم كيست؟جرم شناسي چيست؟- دكتر تاج زمان دانش
۴. جزوه ي درسي بزهكاري اطفال (رشته ي حقوق) ازسرهنگ حسين حسين زاده
بااندكي تلخيص واضافات
حقوق خصوصی، حقوق کیفری،آیین دادرسی